Pionierski program zdrowotny w Szczecinie

„Wczesne Wykrywanie Raka Płuc"- to pionierski program, który od połowy kwietnia ruszył w Szczecinie.

 

Wychodząc naprzeciw potrzebom zdrowotnym mieszkańców Szczecina, i zgodnie z trendami zasygnalizowanymi podczas międzynarodowego sympozjum poświęconego zagadnieniu wczesnego wykrywania raka płuc zorganizowanego 11.09. 2007 roku w Szczecinie, Rada Miasta na wniosek prezydenta Piotra Krzystka zaproponowała program „Wczesne Wykrywanie Raka Płuc”. W budżecie na ten cel zaplanowano kwotę pozwalającą na nieodpłatne wykonanie badań przesiewowych dla grupy ok. 5000 mieszkańców Szczecina, znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania, tzn. palących co najmniej 20 paczkolat w wieku 55-65 lat..

 

Mieszkańcy Szczecina z grupy podwyższonego ryzyka, mogą wziąć udział w badaniu bezpłatnie. Na badanie kieruje lekarz rodzinny, który wręczy list od prezydenta Piotra Krzystka wraz ze skierowaniem. Można też zgłosić się bezpośrednio do jednej z pracowni tomografii komputerowej znajdującej się w Szczecinie – wtedy kwalifikacji dokona lekarz radiolog. Można się także zarejestrować na badanie przez Centrum Koordynacyjne znajdujące się w Specjalistycznym Szpitalu im. prof. A Sokołowskiego w Szczecinie – Zdunowie.

Badania wykonuje się na nowoczesnych tomografach komputerowych znajdujących się w Szczecinie, przy użyciu niskich dawek promieniowania, bez podawania dożylnie kontrastu.

 

Cała procedura jest bezbolesna i nieinwazyjna.

Oprócz oczekiwanych korzyści dla pacjentów uruchomienie systemu badań przesiewowych w kierunku wczesnego wykrywania nowotworów płuc będzie z pewnością jednym z wyznaczników dźwigania Szczecina na wyższy poziom cywilizacyjny.

Palenie tytoniu jest chorobą przewlekłą opisaną w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych pod numerem F17. W Polsce palenie tytoniu jest szeroko rozpowszechnione, znacząco wpływając na jakość i długość życia.

Codziennie pali ok. 9 milionów dorosłych Polaków, w tym ok. 40% mężczyzn i 20% kobiet. Najczęściej palą osoby w średnim wieku (między 30. a 50. r.ż.), mieszkańcy dużych miast, w tym Warszawy, gdzie kobiety palą równie często, jak mężczyźni.

Polacy palą także dużo (mężczyźni - 20 papierosów / dzień, kobiety - 15), długo (średnio 20 lat) i wcześnie rozpoczynają palenie (chłopcy w 10.-12. r.ż., dziewczęta ok. 16 r.ż.). Około 50% palaczy posiada symptomy uzależnienia od tytoniu, a 15% uzależnionych jest biologicznie od nikotyny. Związane z paleniem objawy chorobowe i zgony występują zwykle po długim okresie bezobjawowym. Skala i niekorzystne wzory palenia tytoniu w Polsce doprowadziły do epidemii chorób odtytoniowych i pogorszenia się stanu zdrowia polskiego społeczeństwa. Umieralność na nowotwory płuca, chorobę występującą prawie wyłącznie u palaczy tytoniu, jest w Polsce na jednym z najwyższych poziomów na świecie, przede wszystkim u mężczyzn w średnim wieku. Szacunki epidemiologiczne wskazują, że w populacji mężczyzn w wieku 35-69 lat około 60% zgonów na wszystkie nowotwory złośliwe, 40% zgonów na choroby układu krążenia, 70% zgonów na schorzenia układu oddechowego i 20% zgonów na inne schorzenia np. układu pokarmowego jest związane w Polsce z paleniem tytoniu. Łącznie palenie jest odpowiedzialne za ok. 40% przedwczesnych zgonów w populacji mężczyzn, a corocznie z powodu schorzeń odtytoniowych umiera przedwcześnie ok. 50 tys. Polaków.

Najlepszym sposobem odsunięcia od siebie niebezpieczeństwa zachorowania na tą groźną chorobę jest porzucenie nałogu palenia tytoniu.

Z drugiej strony należy zdawać sobie sprawę z faktu, że nawet tak ciężka choroba, jak rak płuc, może być skutecznie leczona pod warunkiem wczesnego wykrycia. W takich przypadkach szansa na powrót do zdrowia po skutecznym leczeniu przekracza 90%. Im później choroba jest wykryta, tym rokowanie jest poważniejsze. Szczecin dysponuje pełnym arsenałem metod leczenia nowotworów płuc, od nowoczesnej pulmonologii, poprzez doskonały pion onkologiczny aż do jednego z największych w Polsce oddziałów klinicznych chirurgii klatki piersiowej.

Kiedyś schorzenia płuc w fazie bezobjawowej wykrywano głównie podczas obowiązkowych tzw. badań małoobrazkowych, które jednak z różnych przyczyn zostały zarzucone w latach 80-tych. Obecnie dysponujemy znacznie nowocześniejszymi i precyzyjniejszymi urządzeniami, z których największe znaczenie ma tomografia komputerowa.

W warunkach polskich zaledwie ok. 17% niedrobnokomórkowych raków płuca jest wykrywanych w fazie pozwalającej na skuteczne leczenie, czy to chirurgiczne, czy też skojarzone, podczas gdy w krajach o najlepiej zorganizowanych badaniach przesiewowych ten odsetek sięga ponad 30%. Wobec faktu, że rak płuca wykryty w fazie guzka poniżej 3cm bez przerzutów rokuje nawet do 92-95% szans na 5-letnie przeżycie, zaś rokowanie pogarsza się dramatycznie wraz z rosnącym stopniem zaawansowania choroby, znaczenie badań wczesnego wykrywania wydaje się nie do przecenienia, zwłaszcza w epoce zarzucenia tzw. „badań małoobrazkowych”.